Živojin Žika Pavlović je bio jedan od najznačajnijih jugoslovenskih i srpskih reditelja crnog talasa jugoslovenskog filma, kao i eminentni književnik, slikar i profesor Fakulteta dramskih umetnosti u Beogradu.
Detinjstvo je proveo u mnogim gradovima Srbije, a najviše u selu Vratarnici kod Zaječara. Sa devetnaest godina počeo je da piše o filmu i umetnosti za beogradske novine i časopise. Diplomirao je dekorativno slikarstvo na Akademiji Primenjenih umetnosti u Beogradu. Sa dvadeset pet godina režirao je svoj prvi amaterski film Ljuba Popović (1958).
Njegovi filmovi su uglavnom socijalne drame, sa glavnim likovima neprilagođenim društvu u kome žive i društvenim prilikama koji vladaju — filmovi sa izrazito kritičkim stavom. Nakon filma Zaseda (1969) je bio žestoko kritikovan od strane zvaničnih vlasti Jugoslavije, tako da je jedno vreme bio u mogućnosti da radi jedino u Sloveniji.
Snimio je 15 filmova i objavio 32 knjige. U Leskovcu se od 2008. održava međunarodni festival filmske režije koji dodjeljuje nagradu „Živojin Pavlović” za promociju srpskog filma u svijetu.
Njegova ćerka je glumica Milena Pavlović.
- Zlatna maska na I festivalu mediteranskog filma za film Neprijatelj, 1965.
- Zlatna arena za režiju na filmskom festivalu u Puli za film Buđenje pacova, 1967.
- Srebrni medved za režiju na festivalu u Berlinu za film Buđenje pacova, 1967.
- Velika zlatna arena na filmskom festivalu u Puli za film Kad budem mrtav i beo, 1968.
- I nagrada za najbolji film na festivalu u Karlovim Varima, za film Kad budem mrtav i beo, 1968.
- Zlatni lav na festivalu u Veneciji za film Zaseda 1969. godine
- Velika zlatna arena i Zlatna arena za režiju na filmskom festivalu u Puli za film Crveno klasje 1971. godine
- Zlatna plaketa za scenario, prema književnom delu na festivalu u Berlinu za film Crveno klasje 1971.
- Zlatna arena za režiju na filmskom festivalu u Puli za film Hajka, 1976.
- Velika zlatna arena, Zlatna arena za režiju i Zlatna arena za scenario na filmskom festivalu u Puli za film Zadah tela, 1983.
- Zlatni gladijator za film Na putu za Katangu, 1987.
- Srebrna mimoza za film Dezerter, 1992.
- Feliks romulijana (lat. Felix romuliana) za životno djelo
- Zlatna maslina za najbolji film na festivalu mediteranskog filma u Bastiji, za film Dezerter, 1992.
. Književne nagrade
Nagrada Isidora Sekulić za kreativno spisateljstvo. Za knjigu pripovedaka Dve večeri u jesen (1967. godine)
Andrićeva nagrada za pripovetku. Za knjigu pripovedaka Kriške vremena (1993. godine)
NIN-ova nagrada za roman godine. Za roman Zid smrti (1985. godine)
NIN-ova nagrada za roman godine. Za roman Lapot (1992. godine)
